Cykl: Lekcje pracy w ręku

Autor: Diane Followell
Tłumaczenie: Classical Way dzięki uprzejmości magazynu Your Horse

Jesteście zainteresowani ideą użycia pracy w ręku do usprawnienia treningu waszych koni i poprawy więzi z nimi? W tej rubryce Diane Followell, trener klasycznego ujeżdżenia, wyjaśni wam, jak to zrobić.

 

CZĘŚĆ 1: Rozwijamy stęp poprzez pracę w ręku

Jakkolwiek pracujecie z waszym koniem, praca w ręku z pewnością rozwinie jego psychikę i nada nowy wymiar waszej relacji. Gdy jest częścią lonżowania, pomoże twojemu koniowi rozwinąć równowagę, rozluźnienie i siłę, które będą wspierać waszą jazdę, zwłaszcza, gdy planujecie pracować na dwóch śladach i uzyskać lepszą jakość zebrania – pierwszym krokiem do tego jest wiedza, jak nauczyć konia stępować w ręku.

Zanim jednak zaczniesz, upewnij się, że koń dobrze reaguje na twój głos podczas lonżowania oraz nie boi się bacika. Będziesz potrzebował kawecanu oraz lonży lub krótszej liny i bat – może to być palcat, bat ujeżdżeniowy lub bat do lonżowania. Jeżeli chcesz użyć tego ostatniego, uprzednio zawiń jego linkę wokół rączki, aby nie zaplatała ci się wokół nóg. Pamiętaj także, aby odpowiednio zwinąć w ręku lonżę.

Zacznij pracę tam, gdzie będziesz miał dużo miejsca, stań z przodu i nieco z boku konia, abyś zobaczył wszystkie jego kończyny – ty i koń musicie widzieć się wzajemnie. Ręka, która trzyma lonżę, musi znajdować się blisko kawecanu, a twój łokieć powinien być blisko tułowia, dla lepszej kontroli. Bacik trzymaj w drugiej ręce i kieruj jego szczyt w kierunku gruntu, kiedy nie wykonujesz nim ruchów. Kiedy chcesz dać sygnał palcatem unoś go i opuszczaj łagodnymi ruchami, używając jednocześnie głosu oraz języka ciała, aby kontrolować konia i dodać mu pewności.

 

Nauka stępa do pracy w ręku

Po rozgrzaniu konia na lonży, przyjmij pozycję do pracy w ręku i poproś konia o stęp oraz:

  • użyj tych samych pomocy, jak gdybyś chciał to zrobić podczas lonży, unosząc nieznacznie bacik w kierunku konia oraz dając sygnał głosem;

  • gdy koń ruszy, idź w tył z tą samą prędkością, stawiając odpowiedniej długości kroki;

  • upewnij się, że koń nie spieszy się i nie napiera. Jeżeli tak się dzieje, pulsacyjnie przytrzymuj go lonżą przypiętą do kawecanu;

  • obserwuj ciało konia, aby zauważyć czy pracuje poprawnie – warto zwrócić uwagę na to czy koń wkracza swobodnie pod kłodę i pozostaje swobodny.

Wskazówka eksperta

Jeżeli twój koń obawia się bacika, pomóż mu go zaakceptować – użyj do tego krótkiego palcata. Dotknij nim konia na łopatce i powoli przesuwaj w górę, na jego szyję, i z powrotem, zachowując takie tempo, aby koń czuł się komfortowo. Powtarzaj to ćwiczenie codziennie, pozostając w strefie komfortu konia, do momentu aż zaakceptuje on dotyk bacika na całym ciele. W dalszej kolejności powtórz to ćwiczenie z bacikiem ujeżdżeniowym i, na końcu, z batem do lonżowania.

CZĘŚĆ 2: Perfekcyjne zatrzymanie w ręku

Klasyczna trener Diane Followell wyjaśnia jak zastosować pracę w ręku do polepszenia zatrzymań twojego konia, dając ci więcej kontroli z ziemi i z siodła.

Niezależnie od dyscypliny jaką uprawiasz, wiedza, że twój koń zatrzyma się bez trudu i zbędnego zamieszania, jest ważna dla twojego poczucia bezpieczeństwa, pewności siebie i poczucia kontroli. Użycie pracy w ręku do nauki posłusznego zatrzymywania się z pewnością przysłuży się zarówno do poprawy ogólnej obsługi konia, jak i pracy pod siodłem, pomagając koniowi wykonywać zatrzymanie niezwłocznie, bezpośrednio i bez oporu.

Jeżeli raz nauczysz konia zatrzymywania się w ręku na proste sygnały, będziesz mógł używać go jako wskaźnika rozwoju zwierzęcia – jeżeli poprawi się jego rozluźnienie, siła i balans, wzrośnie także jakość jego zatrzymań. Tak jak w przypadku każdego innego treningu, pamiętaj aby dopasować tempo pracy do danego konia, dając mu czas na zrozumienie tego, czego od niego oczekujesz.

 

Wskazówka eksperta

Konsekwencja jest kluczem w treningu konia. Jeżeli używasz głosu do pracy z koniem, używaj tych samych sygnałów kiedy pracujesz w ręku, prowadzisz go lub jeździsz. To sprawi, że koń będzie dokładnie wiedział co masz na myśli.

Jak poprosić konia o zatrzymanie?

Aby oprosić konia o zatrzymanie w ręku, ćwicz z nim zatrzymywanie się, w momencie gdy opierasz końcówkę bata o grzbiet na wysokości krzyża. Możesz go tego nauczyć poprzez następujące kroki:

  • Na początku, aby otrzymać zatrzymanie użyj głosu lub delikatnie działaj lonżą przypiętą do kawecanu.

  • Kiedy koń zrozumie o co go prosisz, zacznij delikatnie dotykać jego zad bacikiem, kiedy już się zatrzyma.

  • Powtarzaj tę czynność do momentu, aż koń będzie czuł się komfortowo w momencie przykładania bata na zadzie.

  • Następnie zacznij podnosić palcat, kiedy używasz głosu. Powtarzaj, aż nadejdzie moment, gdy koń będzie zatrzymywał się w momencie unoszenia bata.

  • Gdy koń będzie bez trudu zatrzymywał się w ten sposób, używaj bacika do zatrzymania korzystając z głosu jako wsparcia.

CZĘŚĆ 3: Odkryj pracę w ręku na kołach

Wprowadzenie pracy w ręku na łukach pomoże twojemu koniowi rozwijać elastyczność, równowagę, rozluźnienie i wiele innych aspektów.

Praca na kole jest interesującą i absorbującą formą szkolenia, poprzez którą twój koń może nauczyć się wielu rzeczy, bez względu na to ile ma lat i na jakim poziomie zaawansowania się znajduje. Koła poprawią elastyczność, równowagę, rozluźnienie i samoniesienie u konia i zainicjują poprawne zaangażowanie wewnętrznej zadniej nogi. W miarę jak to zaangażowanie będzie wzrastać, zauważysz również, że zatrzymania staną się bardziej zrównoważone i bezpośrednie. Praca w ręku na kole pomoże w podniesieniu jakości wszystkich tych aspektów, bez konieczności wsiadania na konia oraz pozwoli ci na obserwację całego jego ciała podczas pracy. Tak jak w każdym ćwiczeniu w ręku, pamiętaj, aby równoważyć działanie bacikiem na boki i zad konia z działaniem lonży na głowę i szyję oraz pozwalać na swobodny ruch naprzód.

 

Jak poprawnie pracować na kole?

Aby osiągnąć najlepszy rezultat w pracy na kole, pracuj według następujących kroków:

  • Rozpocznij pracę na linii prostej i stopniowo zacznij wchodzić na łuk – koń powinien za tobą podążyć.

  • Jeżeli tego nie robi, nie ciągnij go za sobą, ale łagodnie pokaż mu, czego oczekujesz, lekko pociągając i odpuszczając lonżę, aby skierować głowę konia na łuk.

  • Zachowaj odstęp, kiedy poruszasz się na kole. Koń nie powinien przekładać swojego ciężaru na wewnętrzną łopatkę – jeżeli tak robi lub wchodzi na ciebie, popukaj go bacikiem w łopatkę lub w pierś, aby przesunął się we wskazanym kierunku.

  • Jeżeli koń schodzi z toru na zewnątrz, upewnij się, że trzymasz bat opuszczony ku ziemi i daj sygnał lonżą, pociągając i odpuszczając łagodnie, aby sprowadzić konia na tor.

  • Gdy poruszasz się po kole i potrzebujesz użyć bacika do zainicjowania ruchu naprzód, staraj się równoważyć to z działaniem lonży.

  • Staraj się, aby koło miało poprawny, geometryczny kształt i aby koń kontynuował ruch naprzód bez twoich sugestii.

Wskazówka eksperta

Zacznij od dużego koła, aby koń miał czas na zrozumienie twoich poleceń i żebyś miał możliwość łatwego wprowadzania korekty. W miarę jak koń będzie stawał się coraz bardziej rozluźniony, wkraczaj na co raz mniejsze kola, aby zwiększać wygięcie i boczne rozciągnięcie oraz zaangażowanie wewnętrznej zadniej nogi.

CZĘŚĆ 4:  Krok w kierunku chodów bocznych

Nauka chodów bocznych może onieśmielać, ale z pewnością jest dobrym narzędziem pomagającym koniowi uczyć się.

Gdy koń porusza się jednocześnie w przód i w bok, nazywamy to pracą na dwóch śladach. Ten termin określa zestaw ćwiczeń, poczynając od łopatką do wewnątrz, aż po ciąg, które dają wspaniałe możliwości w rozwoju rozluźnienia, elastyczności i równowagi konia. Tym nie mniej taki sposób poruszania się jest dla konia czymś odmiennym i warto pamiętać, że jeżeli dopiero zaczyna pracę na dwóch śladach lub dawno jej nie wykonywał, praca w ręku ułatwi koniowi zrozumienie stawianych przed nim wymagań. Punktem wyjścia do ustępowania w ręku jest wykonanie przynajmniej raz koła w ręku i upewnienie się, że koń robi to z łatwością i w odpowiedniej równowadze.

Ustępowanie w ręku uczy konia, aby wkraczał wewnętrzną tylną nogą pod kłodę, krzyżując ją z zewnętrzną tylną i jest wstępem do nauki ćwiczenia zwanego łopatką do wewnątrz, będącym pierwszym prawdziwym ruchem po dwóch śladach. Jak przy każdym nowym ćwiczeniu pamiętaj, aby dać koniowi dużo czasu i nie oczekiwać, że wykona zadanie perfekcyjnie już pierwszego dnia. Satysfakcjonujące będzie już to, że pierwszego dnia na nasz sygnał koń spokojnie podniesie zadnią nogę. Pracuj nad tym w kolejnych dniach, zachowując tempo konia, aby uczył się spokojnie i z zadowoleniem.

Jeżeli koń z pełnym przekonaniem oferuje ci zaproponowane kroki, pozwól mu na samodzielne wykonywanie ruchu, wykonując jedynie konieczne korekty.

Instrukcja krok po kroku

  • Rozpocznij ćwiczenie stojąc na środku ujeżdżalni. Zwróć uwagę czy koń stoi obiema zadnimi nogami równo – jeżeli nie, rusz stępem i ponownie go zatrzymaj.

  • Za pomocą lonży poproś konia o bardzo delikatne ustawienie do wewnątrz.

  • Użyj długiego bacika, aby łagodnie popukać wewnętrzną zadnią nogę konia i wywołać jej ruch, jednocześnie kontrolując lonżą, aby nie wykonał ruchu naprzód. Nagrodź konia za poprawną reakcję.

  • Powtarzaj ten proces przez kilka dni, do czasu, aż koń zacznie podnosić nogę w momencie przykładania twoich pomocy.

  • Następnie, gdy już będzie podnosił nogę, kontynuuj delikatne pukanie, aż podniesie nogę i skrzyżuje ją z zewnętrzną zadnią nogą. Zakończ i nagrodź konia.

  • Kontynuuj to ćwiczenie przez kilka kolejnych dni, aż koń zacznie od razu krzyżować nogi, a następnie proś o wykonanie drugiego i trzeciego kroku ustępowania w tak sam sposób.

  • Jeżeli pierwsze kroki zostaną dobrze utrwalone, kontynuuj ustępowanie przez pół koła, podążając z nim, aby przednie kończyny także poruszały po kole.

CZĘŚĆ 5: Naucz konia ruchu łopatką do wewnątrz

Podstawowym ruchem w pracy na dwóch śladach jest łopatką do wewnątrz i polega na tym, że koń porusza się jednocześnie do przodu i w bok, poprzez nieznaczne przestawienie wewnętrznej łopatki ze śladu, pozostawiając na nim jednocześnie obie zadnie nogi. Zależnie od kąta ustawienia względem śladu, koń będzie poruszać się po trzech lub czterech liniach. To doskonałe ćwiczenie rozluźniające, ale bardzo ważne jest, aby koń utrzymywał równowagę podczas ruchu, ponieważ w przeciwnym wypadku będzie skrzywiony. Należy także pilnować, aby utrzymywać delikatne wygięcie ciała konia, aby ciężar znajdował się na wewnętrznej zadniej nodze, a nie na zewnętrznej łopatce.

Rozpocznij naukę tego ćwiczenia z ziemi dopiero wtedy, gdy twój koń opanował zrównoważone, trwające przez pół koła ustępowania w ręku.

Dobra koordynacja w czasie ma duże znaczenie podczas nauki ruchu łopatką do wewnątrz: jeżeli zastosujesz bacik za mocno lub za wcześnie, zepchniesz nogi konia zbyt daleko; jeżeli użyjesz lonży zbyt mocno lub za późno, nie przestawisz łopatek konia do wewnątrz; jeśli z kolei użyjesz ich zbyt późno, koń zostanie na kole, które wyznaczyłeś, aby przygotować go do ćwiczenia.

 

Wskazówka eksperta

Dobra koordynacja w czasie jest ważna w tym ćwiczeniu, ale jeżeli nie udało ci się zareagować w porę, po prostu wróć na koło i zacznij od nowa.

Jak nauczyć konia ruchu łopatką do wewnątrz?

Aby nauczyć konia ruchu łopatką do wewnątrz, postępuj według następującej instrukcji:

  • Ustaw się na początku długiej ściany ujeżdżalni.

  • W narożniku poproś konia o stęp na kole o średnicy 10m, zwracając uwagę na to czy jest zrównoważony i nie niesie swojego ciężaru na łopatkach.

  • Kiedy wykonasz koło, przejdź kilka kroków na wprost, wzdłuż długiej ściany, a następnie wykonaj krok w kierunku środka ujeżdżalni i kontynuuj stęp równolegle do ściany. Twój koń powinien podążyć za tobą łopatkami i przestawić się na drugi ślad.

  • Jeżeli tak się stanie, utrzymaj konia w tej pozycji lonżą i przy pomocy bacika łagodnie wprowadź jego wewnętrzną zadnią nogę na skos pod kłodę, tak jak robiłeś to podczas ustępowania w ręku.

  • Kiedy koń wykona krok łopatką do wewnątrz, zatrzymaj i nagrodź konia.

  • Ćwicz wykonywanie jednego kroku łopatką do wewnątrz do momentu, aż koń będzie wykonywał je pewnie, a następnie poproś o większą ilość kroków. Jeżeli koń chętnie oferuje kilka kroków tego ćwiczenia, staraj się używać mniej pomocy i pozwolić koniowi wykonywać zadanie samodzielnie.

  • Aby zakończyć ruch możesz zarówno zatrzymać się podczas wykonywania ćwiczenia, jak i wyprostować konia poprzez skierowanie jego łopatek ponownie na ścianę, zbliżając się ponownie do konia. Nagrodź go, aby wiedział, że wykonał ćwiczenie poprawnie.

CZĘŚĆ 6: Bezproblemowe, lekkie cofanie

Niezależnie od tego czy zajmujemy się koniem z ziemi, szkolimy go, czy jeździmy z nim na przejażdżki, świadomość, że potrafi cofnąć się spokojnie i swobodnie kiedy tylko go o to poprosimy, jest dużą zaletą. Praca w ręku jest dobrym sposobem, aby go tego nauczyć, niezależnie od poziomu na jakim się znajduje. Koń łatwo przełoży tę umiejętność na pracę w siodle. Poza poprawą naszej ogólnej kontroli nad koniem, cofanie przynosi zwierzęciu również fizyczne korzyści, takie jak rozciąganie linii górnej i podstawienie zadnich nóg głębiej pod kłodę.

Bardzo ważne, żeby uczyć konia swobodnego cofania się. Ruch musi odbywać się powoli, bez pchania lub ciągnięcia, inaczej koń przyzwyczai się do unikania naszych pomocy. Jeżeli ruszy pospiesznie do tyłu, należy zatrzymać go, spokojnie podprowadzić kawałek do przodu, a następnie łagodnie poprosić znowu o jeden krok do tyłu. Gdy koń wykona zadanie, należy zatrzymać go i nagrodzić.

 

Jak nauczyć konia cofania?

Aby nauczyć konia cofania, należy zastosować się do tych wskazówek:

  • Zatrzymaj konia na długiej ścianie ujeżdżalni na tyle prosto, na ile jesteś w stanie.

  • Działaj delikatnie kawecanem i zacznij przesuwać się w stronę konia. Jeżeli jest taka potrzeba, możesz także położyć rękę na klatce piersiowej konia, a jeżeli nadal jest oporny, pomóc sobie dodatkowo cmokaniem.

  • Jeżeli tylko zrobi krok do tyłu, zwolnij presję i nagrodź go, aby wiedział, że wykonał to, o co go prosisz.

  • W ciągu kolejnych dni zwiększaj ilość kroków, upewniając się, że po każdym ruchu w tył zwalniasz presję. Jeżeli zatrzyma się wcześniej niż planowałeś, użyj pomocy jeszcze raz.

  • Naucz konia zatrzymywać się na przyłożenie bata do jego zadu.

  • Jeżeli koń nie zatrzymuje się na linii prostej pomóż sobie lonżą przesuwając jego łopatki na linię zadu.

Wskazówka eksperta

Jeżeli opanowałeś już cofanie po linii prostej, można spróbować cofania w rogu ujeżdżalni, po łuku. Stojąc przed koniem, rękę z lonżą trzymaj po wewnętrznej stronie jego nosa, delikatnym naciskiem na kawecan egzekwując ruch do tyłu. Zad konia powinien przemieścić wtedy do wewnątrz. Po 2-3 takich krokach, ponownie sprowadź konia do pozycji prostej, upewniając się, że nie przełożył ciężaru na łopatki. Powtarzaj to ćwiczenie przez kilka kolejnych dni.

CZĘŚĆ 7: Rozwiń kroki wolnego kłusa

Praca z ziemi jest idealnym sposobem na naukę wolniejszego kłusa, który rozwinie jego siłę i uwydatni fazę zawieszenia.

Jeżeli twój koń dobrze pracuje w ręku, naucz go poruszać się wolniejszymi krokami kłusa – około połowy wolniejszymi niż jego naturalny kłus – pomogą mu one wytworzyć ruch z fazą zawieszenia. To ćwiczenie stosuje się jako wprowadzenie do piaffu, ale nawet jeżeli nie chcesz osiągać tak wysokiego poziomu, wolne kroki kłusa pomogą rozwinąć siłę twojego konia.

Zdolność konia do wykonywania takich kroków jest związana z jego predyspozycjami fizycznymi i stopniem wytrenowania – gdy wprowadzisz je zbyt wcześnie, koń nie będzie dostatecznie silny i rozluźniony, aby je utrzymać. Część koni może mieć trudności z opanowaniem tego ćwiczenia, w pierwszej kolejności ze względu na swoją budowę, ale jeżeli wprowadzisz je stopniowo i z należytą uwagą, pomożesz wzmocnić kłus u swojego konia. To ćwiczenie nie powinno sprawiać twojemu koniowi trudności, ale jeżeli tak jest, kontynuuj wykonywanie ćwiczeń opisanych w poprzednich artykułach i wróć do niego po czasie.

Zanim rozpoczniesz uczyć konia wolnych kroków kłusa, upewnij się, że jesteś w stanie biec do tyłu i sprawdź czy na ujeżdżalni nie znajdują się przedmioty, o które mógłbyś się potknąć. Założenie kasku będzie rozsądnym posunięciem i dobrym zabezpieczeniem.

 

Wskazówka eksperta

Możesz rozwinąć to ćwiczenie poprzez przeplatanie go z bezpośrednim zakłusowaniem z cofania. Rozpocznij od prób zakłusowywania bezpośrednio ze stój, a kiedy koń wykonuje to bez problemu, spróbuj także z cofania. Zwróć uwagę na poprawną kolejność stawiania kończyn podczas cofania zanim zakłusujesz – powinny poruszać się parami po przekątnej. Nie przesadzaj z pomocami i nie zaskakuj konia – proś o zakłusowanie z cofania tak jak ze stój, dając koniowi chwilę na zrozumienie zadania.

Jak nauczyć konia wolnych kroków kłusa?

Jeżeli twój koń jest gotowy do nauki wolnych kroków kłusa, postępuj następująco:

  • Na długiej ścianie ujeżdżalni poproś konia o zakłusowanie ze stępa, używając głosu i takich samych pomocy jak podczas lonżowania.

  • Używaj lonży do utrzymania konia w ruchu naprzód, równoważąc jej użycie z sygnałami wysyłanymi bacikiem. Koń powinien pozostawać w samoniesieniu i nie wchodzić na ciebie, a także nie przenosić swojego ciężaru na łopatki.

  • Pozostań na długiej ścianie do czasu aż wolniejsze kroki zostaną ustalone, ale nie proś o zbyt dużą ich ilość lub zbyt wolne ruchy, ponieważ może być to zbyt trudne dla konia.

  • Zwiększaj ilość kroków i zwalniaj tempo stopniowo, na przestrzeni kilku tygodni.

  • Kiedy uda wam się osiągnąć i ustalić dostateczne tempo, możesz zwiększyć stopień trudności ćwiczenia oraz pokonywać kłusem także narożniki.

  • Jeżeli koń traci kłus i zaczyna stępować, spokojnie poproś o ponowne zakłusowanie. Jeżeli biegnie zbyt szybko, po prostu przejdź do stępa i zacznij kłus od nowa.

 O AUTORZE:
DIANE FOLLOWELL – jest trenerem klasycznego ujeżdżenia; przez 3 lata kształciła się pod okiem mistrza ujeżdżenia Nuno Oliveira’y; jej harmonijne metody pracy prowadzą do osiągnięcia lekkości, zaufania oraz porozumienia pomiędzy jeźdźcem a koniem. Więcej informacji znajduje się na stronie www.classicalriders.info

 

Podobne artykuły:

1 Komentarz

  1. kasiakd kasiakd
    3 sierpnia 2015    

    Bardzo dobry artykuł, szczegółowo wyjaśnione ćwiczenia, zdecydowanie skorzystałam. Dziękuję :)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *